Gelane… Hablo… Holane

Güldal Kızıldemir’in Cuma günkü “Mayın Çocukları” başlıklı yazısı aldı götürdü beni çocuklarımızın dünyasına.

“Çocuk dediğin oyun oynarken salıncaktan düşer dizini kanatır, ağaçtan düşer kolunu kırar, bilemedin damdan düşer bacağını kırar. Oynarken mayına basıp patlayan çocuk olur mu hiç?” diye soruyor, patlayan mayınla havaya uçan çocukları anlatıyordu Kızıldemir.

Mayın tarlalarımız… Çirkin uygarlığımızın çocuk mezarlıkları.

***

Okuduğumu bir satırda geçiştirmemek, yüreğimin ‘cız’ını günlük yaşantımın patırtısında boğmamak için olsa gerek, çocukların dünyasına daldım gün boyu. Ayrıntılarla oynaştım anlamsızca.

Mesela size garip gelecek ama mayının patladığı anda, çocukların oynadığı oyunun ne olabileceğini merak ettim gün boyu. Ne oynuyorlardı dersiniz…

Gelane mi, Hablo mu, Holane mi?

***

Bir zamanların Silopi Ermeni Aşireti’nden olan eşim Rakel anlatır…

Silopili çocukların oynadığı oyunun adıymış Gelane… “Dikili” demekmiş Kürtçe’de.

Sivri uzun taşları dikerlermiş yan yana sırayla. Belli mesafeden de yuvarlak bir taş yuvarlar, dikili taşları devirmeye çalışırlarmış. Bir atışta çok deviren kazanırmış.

Bowling’in taşlı versiyonu anlayacağınız… Silopi Bowlingi.

***

Gece ay ışığında oynadıkları bir oyunmuş Hablo.

Çocuklar iki gruba ayrılırlar. Ebe, bir kilo ağırlığında seçilmiş bir taşı yanan ocakta ısıtır ve vargücüyle fırlatır uzaklara. Takımlar ayışığının bahşettiği kadarıyla gözün, taşın düşmesinden yansıyan ses kadarıyla kulağın, en fazla da taşın ısısını arayan elin yordamıyla yarışırlar ve taşı bulup kaleye geri getirmeye koşuştururlar. Taşı bulup kaleye dönenleri engellemeye çalışan rakip oyuncuların şiddeti andıran el, ense, bacak hareketleri ise belki de oyunun en tatlı yanı.

Silopi Rugbysi sanki.

***

Bir diğer oyun ise Holane.

Bir metrelik bir sopanın ucunu baston biçiminde kıvırıp, belirledikleri bir alandaki deliğe, küçük taşları vura vura taşırlarmış Holane’de.

Bal gibi Silopi Golfü işte.

***

“Oyun”, “Zaman” ve”Mekân” … İnsanoğlunun uygarlık dediğimiz ortak yaratısının çok bilinmeyenli denklemini çözmeye yarayan gerçek veriler.

İnanılmaz bir berraklık taşıyorlar kendi içlerinde.

Şimdi mesela “Mekân” derseniz kelalaka, Amerika nere Silopi nere.

“Zaman” derseniz yine kelalaka, o zaman televizyon bile yok ki “Silopililer Amerikalılar’dan çalmış” diyelim.

Peki bu ortaklığın sırrı ne?

Çocuk masumluğu.

***

Nereye gitsem çocuk oyunlarını ararım sokaklarda.

Bir gün Prag’da, bir gün New York’ta, bir gün Şatilla’da.

Birbirinden bu kadar habersiz, birbirinin bu kadar aynı.

Bir yanda Doğu ve Batı ayrışması ve “Medeniyetler Çatışması” denen büyük oyunlarımız ve bu oyunlarda yarattığımız mayın tarlalarımız… Diğer yanda masum çocuk oyunlarımız…

Bowling, Rugby, Golf …. Gelane, Hablo, Holane.

Büyük oyunlarımızda katloluyor çocuk oyunlarımız.

Bir yanda çocuklar oynuyor kırlarda, bayırlarda, sokak aralarında.

Bir yanda çocuklar ölüyor mayın tarlalarında.

Hrant DİNK
Birgün / 25 Mayıs 2004

Comments are closed.


 
CopyLeft 2008 NorZartonk